Volledig advies › SER Noord Nederland

Volledig advies

Geachte heer Jorritsma,

Graag vragen wij u, in het verlengde van het overleg dat u onlangs had met ons lid-deskundige Prof. Dr. J.C. Brezet inzake het Topsectorenbeleid van Minister Verhagen, uw aandacht voor het volgende. Op dit moment wordt er binnen de Noordelijke clusters, door de gouden driehoek, overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen, gezamenlijk hard gewerkt aan het voorbereiden van een Noordelijke inbreng in de plannen en programma’s ten dienste van de topsectoren. Met name ten aanzien van de speerpunten Energie, Water, AgroFood en Healthy Ageing is het Noorden, vanzelfsprekend, al volop betrokken. Juist op deze thema’s kan het Noorden een belangrijke bijdrage leveren aan de BV Nederland. 

Hoewel de SER Noord-Nederland de focus op deze topsectoren begrijpt, is het van mening dat naast de betrokkenheid bij de bovengenoemde sectoren ook een Noordelijke betrokkenheid bij de topsector Creatieve Industrie gewenst is. 

De Creatieve Industrie in Nederland speelt een significante rol in innovatieprocessen, vooral daar waar het gaat om het vertalen van technische en economische kennis naar innovatieve producten en diensten. Klassieke innovatie, zoals gebruikelijk in productiesectoren als water en energie, vraagt vaak een lange adem. In eerste instantie ligt de focus bij deze vorm van innovatie op het vergaren van voldoende kennis. Pas hierna wordt de kennis omgezet in producten en diensten. Dit proces vraagt hoge investeringskosten en een lange doorlooptijd. De creatieve industrie innoveert daarentegen voornamelijk door gebruik te maken van “evidence - based design”. Via het testen van toepassingen in een zo realistisch mogelijke omgeving (living labs) komen innovaties tot stand. Een koppeling van beide werkwijzen zou een belangrijke stap voorwaarts kunnen zijn in het versterken van de innovatieve kracht van een sector. Door de creatieve sector in een veel eerder stadium te betrekken bij de productontwikkeling en gebruik te maken van de kennis, die onder meer door sensoren bij de gebruikmaking van producten en diensten in de praktijk wordt gegenereerd, kan de doorlooptijd worden verkort en de focus op de toepasbaarheid van kennis worden vergroot.

Om dit te realiseren heeft Brainport Eindhoven in haar aanbod aan de topsector Creatieve Industrie het voorstel gedaan een viertal zogenoemde “Experiental Design Landscapes” (EDL’s) op te richten. Een vijfde EDL, te weten ‘EDL Smart energy and water’, wordt in hun voorstel wel genoemd, maar niet verder uitgewerkt. 

De SER Noord-Nederland is van mening dat hier een kans ligt voor Noord-Nederland. Door een koppeling aan te brengen tussen de creatieve sector aan de ene kant en de clusters Water en Energie aan de andere kant, heeft Noord-Nederland de mogelijkheden in handen om aan te haken bij de ontwikkelingen in Eindhoven. Maar nog belangrijker, om het toepassen van de reeds beschikbare kennis in de clusters Water en Energie naar innovatieve producten en diensten te versnellen. 

Het Noorden heeft op dit gebied een goede uitgangspositie door, naast de clusters Water en Energie, de aanwezigheid van nieuwe creatieve netwerken als het House-of-Design in Groningen en de Blokhuispoort in Leeuwarden. Tenslotte kent het Noorden bij uitstek de mogelijkheid om op deze gebieden ook zeer zichtbare, regionale experimenten uit te voeren, bijv. op de Waddeneilanden en in Groningen "Smart Sustainable" Stad, de NHL-Stenden campus etc. Dit zou aansluiten bij de in de Topsector Creatieve Industrie voorziene “testbeds en design landscapes.”

Op dit moment vinden langs deze lijn de eerste oriënterende gesprekken plaats onder aanvoering van GasTerra en Vintens. Om deze initiatieven kans van slagen te geven, is het van belang dat het Noorden voldoende tijd krijgt om een relevante positie in te kunnen nemen in het Topsector Creatieve Industrie programma. Zoals u zelf terecht constateert in de door SNN opgestelde en door MKB-Noord en VNO-NCW Noord ondersteunde positionpaper ten behoeve van de begrotingsbehandeling van het ministerie van EL&I van 18 oktober jl. maakt het tijdspad zoals opgesteld door het ministerie, het voor de nog in ontwikkeling zijnde talentvolle clusters lastig om hun bijdrage aan het topsectorenbeleid te leveren. Juist waar het gaat om het organiseren van het MKB en de noodzakelijke cross-overs. Dit geldt ook voor de Creatieve Sector. 

Omdat de tijd dringt en Minister Verhagen binnenkort tot besluitvorming zal overgaan, verzoeken wij u, als verantwoordelijke voor het bedrijfsleven binnen SNN, om in uw contacten met de Minister ruimte te bepleiten, zowel in tijd als middelen, voor een relevante inbreng van het Noorden. Waar het gaat om de aansluiting met de topsectoren Water, Energie en LifeStyle, maar nadrukkelijk ook ten aanzien van de topsector Creatieve Industrie. Hierbij zou het Noorden, zoals gezegd prima kunnen aansluiten bij het centrale Eindhovense Brainport programma, met een specifieke eigen invulling op de thema’s Water en Energie.

SER Noord-Nederland is gevraagd door SNN om komend jaar te adviseren over een mogelijk invulling van een Placed Based Smart Specialization Strategy voor Noord-Nederland. Ten behoeve van dit advies zal onder andere gekeken worden naar kansen en mogelijkheden van de verschillende sectoren, inclusief de creatieve sector. Hierbij zal ook aandacht besteed worden aan de kansen en
mogelijkheden van deze sector in relatie tot de andere sectoren, waaronder water en energie. Graag zouden wij hierover met u van gedachten willen wisselen. 

met vriendelijke groet,
namens de SER Noord-Nederland

Prof.Dr. G.J.E.M. Sanders,
voorzitter