Volledig advies › SER Noord Nederland

Volledig advies

Behandeld in de vergadering van de SER Noord-Nederland d.d. 12 december 2008

Op 12 december jongstleden is in de SER Noord-Nederland gesproken over de mogelijke gevolgen van de kredietcrisis voor Noord-Nederland en hoe hier op te anticiperen.
Uitgangspunt voor de discussie was bijgevoegde notitie “Korte verkenning naar de mogelijke invloed van de kredietcrisis op de economie van Noord-Nederland” van 5 december jongstleden welke in opdracht van de raad is gedaan door dhr. prof. dr. mr. Jepma, lid-deskundige van de raad.

Alhoewel in de toekomst kijken onmogelijk is, is de raad van mening dat op dit moment het meest waarschijnlijke scenario een forse recessie is. In het zicht van de kredietcrisis en de verwachte recessie is de algemene uitgangspositie van Noord-Nederland relatief gesproken niet ongunstig. De consumptie zal naar verwachting niet harder door de economische neergang worden getroffen dan elders in Nederland; de export houdt zich door de pakketsamenstelling en door de regionale focus waarschijnlijk relatief goed staande; relatief omvangrijke publieke middelen zijn reeds voor de kredietcrisis toegezegd en in de sfeer van voorgenomen investeringen is historisch gezien sprake van een piek.

De risico’s hierbij echter zijn:

  • Eerder toezegde publieke middelen zouden toch weer onder invloed van de recessie en de
    verslechterende overheidsfinanciën ter discussie kunnen worden gesteld, bijvoorbeeld op
    grond van het argument dat in Noord-Nederland sprake is van onvoldoende absorptievermogen en onvoldoende goede projecten. Ook kunnen bureaucratische of andere obstakels de tijdige activering van steunkaders vertragen en/of kunnen bottlenecks ontstaan doordat de aanvullende private financiering niet of niet tijdig kan worden geactiveerd.
  • De investeringspiek, met name die in de Eemshaven, hangt qua omvang sterk af van een
    relatief klein aantal spelers.
  • Driekwart van de werkgelegenheid in Noord-Nederland vindt plaats bij het MKB. Dit segment
    heeft over het algemeen moeilijk toegang tot de steunkaders en zal mede daardoor minder
    profiteren van de steeds meer op innovatie en vergroening gerichte steun, inclusief de
    eventueel extra steunmogelijkheden vanwege de kredietcrisis.

De raad vindt dat er gezamenlijk regionaal meer ambitie moet worden gelegd in de aanpak van de crisis en nagedacht moet worden over de consequenties van deze recessie en hoe de regio deze crisis het hoofd kan bieden. Het sleutelwoord is “versnellen”.

Versnellen in vergroening, infrastructuur en innovatie

De SER Noord-Nederland beveelt aan om, met het oog op de kredietcrisis, te trachten waar mogelijk bestaande programma’s te versnellen. De raad is van mening dat er versnellingsmogelijkheden liggen op het gebied van vergroening, infrastructuur en innovatie. En dit niet alleen bij de grotere bedrijven maar ook nadrukkelijk in het midden- en kleinbedrijf.

Voorbeelden zijn de innovatieagenda Energie van Noord-Nederland, het 100.000 woningen- en het 100.000 voertuigenplan, diverse op duurzaamheid gerichte innovatieprojecten en infrastructurele werken. Bij deze laatste denken we natuurlijk aan de projecten in het Regio Specifiek Pakket.
Vergroening gaat overigens verder dan energiecentrales en windmolens. Het betreft hier ook decentrale toepassingen en met name ook groene initiatieven in het MKB of bijvoorbeeld covergisting in de landbouwsector.

Versnellen en versterken innovatiekracht MKB

Het is naar de mening van de SER Noord-Nederland – mede met het oog op nieuwe steuninitiatieven die op basis van de kredietcrisis wellicht kunnen worden verwacht – van groot belang de innovatiekracht van het MKB beleidsmatig en gericht te versnellen en te versterken. Hierbij moet niet alleen worden aangesloten bij de erkende “pieken” van de Noord-Nederlandse economie, zoals geformuleerd in Koers Noord, maar ook moet hier worden gekeken naar andere activiteiten. Met name wordt hier de bouw- en metaalsector genoemd die een voorbeeld is voor een typische MKB-structuur. In dit soort sectoren moeten vergroening of energiebesparing en innovatie ook nadrukkelijk worden gestimuleerd. De huidige situatie in de bouwsector, noopt tot adequaat en snel handelen voor wat betreft het ondersteunen van deze sector. Waarom juist nu niet extra middelen en capaciteit vrijgemaakt om versneld veiligheids-, energie- en/of innovatiescans uit te voeren door de bekende intermediairs en marktpartijen?

Overzicht subsidiemogelijkheden

Wat bestaat er aan subsidieregelingen die relevant zijn? Er bestaat weliswaar een redelijk overzicht, maar een compleet overzicht ontbreekt. Wil er versneld worden in het MKB dan moet het MKB niet lastig worden gevallen met papierwinkels, maar kan er winst worden behaald in het versnellen en transparanter maken van procedures en mogelijkheden. Hier kan een efficiënte en effectieve organisatieslag worden gemaakt! Belangrijk is dat er duidelijk wordt in Noord-Nederland wat de subsidiemogelijkheden zijn.

Arbeidsmobiliteit en scholing

Alhoewel de verwachting is dat er ten gevolge van de kredietcrisis banen zullen verdwijnen, moet in dit kader ook gekeken worden naar de demografische ontwikkeling van de vergrijzing. Deze laatste zal de komende jaren in het Noorden behoorlijk doorzetten en ook daarna aanhouden. De kredietcrisis kan hier een kans bieden. Waar we te maken hadden en hebben met een zeer krappe arbeidsmarkt kunnen mensen die worden ontslagen tijdelijk worden ondergebracht in de WW, echter de raad is van mening dat door middel van (om-, her-, bij-)scholing deze werknemers in andere sectoren moeten worden herplaatst om (langdurige) werkloosheid te voorkomen en krapte in andere sectoren op te lossen. De mobiliteitscentra in het Noorden zouden versneld moeten worden ingericht. De raad stelt voor dat flexibiliteit, pro-activiteit en maatwerk daarbij voorop staan. Geen statische loketten, maar mobiele ‘task forces’.

Zekerheidsstelling overheidsbestedingen

De SER Noord-Nederland acht het van belang dat de toegezegde rijksoverheidsbestedingen voor het Noorden worden geborgd en zo mogelijk versneld worden doorgevoerd.
Hierbij merkt de raad overigens op dat het belangrijk is dat er in Noord-Nederland een volle portefeuille met goede substantiële projecten moet zijn en moet blijven en dat dit continue aandacht vereist.

Inventarisatie voorgenomen investeringsplannen

De SER Noord-Nederland beveelt aan om zo spoedig mogelijk een inventarisatie te maken van de kwetsbaarheid voor de mogelijke gevolgen van de kredietcrisis van de voorgenomen investeringsplannen in Noord-Nederland met een omvang boven de ca. € 10 miljoen.

Commerciële levensvatbaarheid en financierbaarheid van voorgenomen investeringen

De raad beveelt verder aan om op basis van steekproeven voor kleinere investeringen na te gaan of iets gezegd kan worden over de verschuivende kantelpunten qua commerciële levensvatbaarheid en financierbaarheid van de voorgenomen investeringen.

Tot slot

Dit advies wordt uitgebracht naar aanleiding van de kredietcrisis en de eerste stevige tekenen van een recessie. Voortschrijdende informatie en feitenkennis van de ontwikkelingen zal ook voortschrijdend inzicht opleveren. De raad zal dan ook in zijn komende vergaderingen terugkomen op dit onderwerp. Verder spreekt het voor zich dat dit onderwerp onze voortdurende gezamenlijke aandacht vraagt om met hoge ambities de economische ontwikkelingen in Noord-Nederland, ook in tijden van recessie, te optimaliseren.